Yangın Güvenliğinde Yeni Periyodik Kontrol Dönemi: Eksikliklere En Fazla 6 Ay

Yeni düzenleme işletmeler için ne getiriyor?

7579 sayılı Kanunun 12–15’inci maddeleri; İmar Kanunu’nun 28, 40, 42 ve 44’üncü maddelerinde yangın güvenliğine ilişkin değişiklikler yaptı. Bu hükümler, Kanunun 31’inci maddesi uyarınca yayım tarihinde yürürlüğe girdi.

Hangi binalar ne zaman kontrol edilecek?

Kanun, kontrole tabi yapıları ve kontrol periyotlarını belirleme işini Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe bırakıyor. Bakanlığın 22 Mayıs açıklaması da bu ayrımı yapıyor. Otel, restoran, AVM veya fabrika olmak tek başına bu haberden kesin bir başvuru tarihi hesaplamaya yeterli değil.

Temmuz 2026’da Yangın Güvenlik Uzmanlığı ve Periyodik Kontrol Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik Taslağı için görüş istendi. Dinar Ticaret ve Sanayi Odasının TOBB yazısına dayanan duyurusunda 14 Temmuz görüş bildirme tarihi yer alıyor. Bu tarih işletmelerin kontrol veya eksiklik tamamlama son günü değildir.

Yayın kontrolünde ulaşılan bu taslak duyurusu, nihai uygulama yönetmeliğinin yürürlüğe girdiğini tek başına doğrulamıyor. Bu nedenle taslaktaki periyotları, ücretleri veya formları bağlayıcı kurallar olarak aktarmıyoruz. Yapınıza ilişkin güncel kapsamı ve takvimi ilgili belediye/itfaiye ile yürürlükteki resmî düzenlemeler üzerinden teyit edin.

6 aylık süre ne zaman başlar, eksiklik giderilmezse ne olur?

İmar Kanunu’na eklenen hüküm, idarenin belirleyeceği düzeltme süresinin altı aydan uzun olamayacağını söylüyor. Her eksiklik için altı ay verilmesi zorunlu değil. Kapsamlı sprinkler revizyonu ile bir vana arızasının müdahale kapsamı ve planlaması aynı olmayabilir.

Esaslı tadilat gerektiren eksiklikler gerekli ruhsat veya izin alınarak giderilir; bu durumda idarenin verdiği süre ruhsat veya izin tarihinden başlar. Eksikliklerin tamamlanmasının ardından geçerli yangın güvenlik raporu alınması gerekir. Genel bir son gün yerine işletmeye yapılan bildirimin ve izin sürecinin takibi önemlidir.

Kanun, yangın tehlikesi ve eksikliklerin giderilmemesini İmar Kanunu’nun 42’nci maddesindeki idari yaptırım çerçevesine de ekliyor. Bakanlık, can ve mal güvenliğini tehdit eden yapılarda verilen sürede eksikliklerin giderilmemesinin idari para cezasıyla sonuçlanabileceğini açıklıyor. Her işletme için aynı tutarlı, otomatik bir “altı ay cezası” sonucu çıkarılmamalı; yaptırım koşulları somut işlem üzerinden değerlendirilir.

İşletmenin hazırlığında yalnız ceza ihtimali değil; projelendirme, izin, ekipman tedariki, uygulama, test ve yeniden kontrol için gerekecek süre de dikkate alınmalıdır.

Yangın tesisatının bakımı zaten zorunlu değil miydi?

Evet. Bakanlığın Mayıs 2026 güncellemeli yangın yönetmeliği kılavuzu, 100’üncü maddede yangın söndürme sistemlerinin ilgili standartlara göre periyodik kontrol, test ve bakımını bina sahibi, yönetici veya yazılı olarak sorumluluk verilen bina yetkilisinin sorumluluğunda ele alıyor.

Kılavuz, tadilat veya kullanım amacı değişikliği olmayan mevcut binalarda ruhsat tarihinde geçerli mevzuata göre tesis edilen sistemlerin çalışır tutulmasını ve test/bakımının sürdürülmesini de açıklıyor. Yeni kanuni mekanizma, daha önce hiç bakım yükümlülüğü bulunmadığı anlamına gelmiyor.

Sistem bakımı, iş ekipmanlarına ilişkin kontroller ve bina genelindeki resmî yangın güvenlik raporu farklı kapsam ve dayanaklara sahip olabilir. Birine ait belgenin diğerinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır.

Restoran ve kafelerde mutfak egzozu neden kritik?

Yeme-içme işletmelerinin kullanım sınıfı ve kişi kapasitesi önemlidir. Yönetmelik kılavuzunun 15’inci maddesinde, 50 veya daha fazla kişinin bir araya gelebildiği toplanma amaçlı alanlar ele alınır; kahvehane, pastane, lokanta ve kafeterya gibi kullanımlar sayılır. 50’den az kişiye uygun bölümler ise esas binanın kullanım sınıfına tabidir. Bu ayrım tek başına yeni periyodik kontrol takvimini belirlemez.

Mutfaklar için ayrıca 88’inci maddenin ikinci fıkrası önemlidir. Otel, restoran ve kafeterya mutfaklarının pişirme alanındaki mekanik egzozun binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması gerekir. Kanallar korunmamış yanabilir malzemelerden en az 50 cm uzakta geçmeli; egzoz doğrudan dışarıya, hava giriş açıklıklarından en az 5 m uzağa atılmalıdır.

Mutfak dışından geçen kanalın yangına dayanım kaplaması ve şaft içindeki ayrımı da aynı hükümde düzenlenir. Mutfak egzoz kanalına yangın damperi konulamaz. Bu, diğer havalandırma sistemlerine ilişkin damper gerekliliklerinin kaldırıldığı anlamına gelmez; mutfak egzozuna özgü hüküm kendi kapsamıyla uygulanır.

Davlumbaz, kanal, fan, baca ve taze hava düzenini birlikte ele almak için restoran ve kafe havalandırma ön değerlendirme aracını kullanabilirsiniz. Araç çıktısı, yangın projesi veya resmî uygunluk raporu değildir.

Mevcut kanal güzergâhı, fan yerleşimi veya taze hava beslemesinde uygulama eksikliği saptanırsa havalandırma montajı ve devreye alma hizmetinin kapsamını inceleyebilirsiniz. Bu çalışma, işletmenin ihtiyaç duyduğu resmî periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.

Hangi mutfaklarda otomatik davlumbaz söndürme gerekir?

Kılavuzun 57’nci maddesi, konutlar hariç olmak üzere alışveriş merkezleri ve yüksek binalar içindeki mutfaklar, yemek fabrikaları ve bir anda 100’den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarında otomatik söndürme sistemi şartını açıklıyor. Ocakta kullanılan gazın özelliğine göre gaz algılama, gaz kesme ve uyarı tesisatı da gerekiyor.

Buradaki 100’den fazla kişi eşiği, bütün mutfaklar için tek karar ölçütü değildir; AVM veya yüksek bina içinde bulunma gibi diğer koşullar da ayrıca değerlendirilir. Davlumbaz, söndürme, gaz güvenliği ve egzoz sistemi koordineli ele alınmalıdır. Binanın yeni/mevcut statüsü ve uygulanacak hükümler proje üzerinden belirlenir.

Mekanik yangın tesisatında hangi sistemler incelenmeli?

Aşağıdaki tablo işletmelerin hazırlığı için teknik bir çerçevedir. Yeni periyodik kontrolün resmî formu veya binanın bütün yangın güvenliği yükümlülüklerinin listesi değildir; mimari kaçış, elektrik, algılama ve organizasyon konuları da kendi kapsamlarında incelenir.

Yangın pompasında “çalışıyor” demek neden yeterli değil?

Pompa motorunun dönmesi, yangın anında gereken suyun doğru debi ve basınçta ulaştırıldığını göstermez. Manometrede basınç görmek de tek başına tasarım performansını kanıtlamaz. Pompa, su kaynağı ve tesisat birlikte değerlendirilmelidir.

Aşınma, emiş hattındaki sorunlar, uygun olmayan bir pompa değişimi, vana konumları veya binanın değişen kullanımı kapasiteyi etkileyebilir. Ölçüm sonuçları ilgili modelin eğrisi, onaylı hidrolik hesap ve uygulanacak test koşullarıyla karşılaştırılır.

Kuark Mühendislik’in yangın tesisatı sistemleri hizmeti; yangın suyu debi-basınç hesabı, pompa-depo koordinasyonu, hat ve ekipman montajı ile test ve işletmeye alma adımlarını birlikte ele alır.

Yangın suyu deposunda nominal hacim yeterli mi?

Depo etiketindeki hacim ile yangında kullanılabilecek su miktarı aynı olmayabilir. Kullanılabilir seviye, pompa emiş kotu ve geometrisi, depo çıkışı, vana durumu ve gerekli rezerv birlikte incelenmelidir.

Yangın ve kullanım suyunun ortak depodan karşılandığı çözümlerde, yangına ayrılan rezervin normal tüketimle azalmasını önleyen tasarım düzeni özellikle değerlendirilir. Gerekli rezerv, bina ve sistem senaryosunun hesabına dayanmalıdır.

Depo tipleri ve uygulama seçenekleri için modüler su deposu çözümlerini; sistemin temel bileşenleri için yangın tesisatı rehberini inceleyebilirsiniz.

Sprinkler şartlarında yeni ve mevcut bina ayrımı

Kılavuzdaki 96’ncı madde; yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan konut dışı binalar, belirli otel/yataklı tesisler, alanı 600 m²’den büyük kapalı otoparklar ve toplam alanı 2.000 m²’nin üzerinde olan katlı mağaza, alışveriş, ticaret ve eğlence yerleri gibi gruplarda yağmurlama şartlarını düzenliyor. Bu örnekler bütün koşul ve istisnaların listesi değildir.

Mevcut binalarda ise 138’inci madde ve 165’inci madde dikkate alınır; bina türü ve eşikler farklılaşabilir. Örneğin mevcut kapalı otoparklar için 165’inci maddede 1.000 m²’den fazla toplam alan ölçütü yer alır. Dolayısıyla 600 m² veya 2.000 m² gibi tek bir sayıyla her işletme için aynı karar verilemez.

Yapı ruhsatı ve proje tarihi, kullanım değişiklikleri, yeni/mevcut bina statüsü, yükseklik ve tehlike sınıfı birlikte incelenmelidir. Mevcut bina olması otomatik muafiyet anlamına gelmez; hangi hükümlerin uygulanacağı yetkili idare ve proje ekibiyle belirlenir.

Hidrant ve yangın dolaplarında hangi koşullar önemli?

Kılavuzun 95’inci maddesi, hidrant sistemi tasarım debisi için en az 1.900 L/dak; hidrant çıkışı için 700 kPa basınç değerini verir. Debi, yapının tehlike sınıfına göre artırılır. Bunlar her binaya hidrant kurma yükümlülüğü getiren tek başına eşikler değil; ilgili hidrant sistemi kapsamındaki tasarım koşullarıdır.

Hidranttan su gelmesi ile tasarım performansının ölçülmesi farklıdır. Su kaynağı, hat ve vanalar, gerekli akış koşullarındaki basınçla birlikte incelenir. Bu değerler kullanma suyu hidroforuna veya bütün yangın dolaplarına doğrudan ayar değeri olarak uygulanmaz.

Yangın dolapları ve hortum makaralarında 94’üncü madde, TS EN 671-3 kapsamındaki periyodik bakımın yaptırılmasını düzenler. Hortum, lans/nozul, vana, erişim ve hidrolik koşullar kontrol edilmelidir. Mobilya veya dekorasyonla önü kapatılan dolap acil durumda kullanılamayabilir.

Merdiven basınçlandırmada ölçülmesi gereken değerler

Kılavuzun 89’uncu maddesi, basınçlandırma gereken yapılarda yalnız fanın çalışmasını değil, kapı ve hava performansını da ele alır. Aşağıdaki değerler, maddenin tanımladığı koşullarda değerlendirilir.

Duman tahliyede ve eski işletmelerde senaryo kontrolü

Duman tahliye fanının elle çalıştırılabilmesi, yangın anında bütün sistemin doğru tepki vereceğini göstermeyebilir. Algılama, fan, motorlu damper, kontrol paneli, elektrik beslemesi ve otomasyonun yangın senaryosuna uygun birlikte çalışması önemlidir.

Otel renovasyonu, restoran mutfağının büyütülmesi, mağazaların birleştirilmesi, fabrikaya yeni hat eklenmesi veya depoda raf yüksekliğinin değiştirilmesi ilk yangın tasarımını etkileyebilir. Sprinkler ve duman kontrol tesisatı aynı bırakıldığında proje ile saha arasında uyumsuzluk oluşabilir.

Kontrol hazırlığında ekipmanın varlığı kadar son tadilatların onaylı projeye, algılama senaryosuna ve test kayıtlarına işlenip işlenmediği de araştırılmalıdır.

İşletmeler kontrol öncesinde nasıl hazırlanabilir?

İlk adım, mevcut durumu ve belgeleri ortaya koymaktır. Böylece hangi eksikliğin proje, izin, tedarik veya uygulama gerektirdiği anlaşılır.

• Onaylı yangın projesi, yapı ruhsatı, kullanım bilgileri ve varsa itfaiye raporunu bir araya getirin; son tadilatlarla sahayı karşılaştırın.
• Yangın pompasının debi-basınç ölçümlerini ve pompa/depo koordinasyonunu teknik ekiple değerlendirin; yalnız motor çalıştırma kaydıyla yetinmeyin.
• Yangın rezervi, sprinkler, hidrant, yangın dolabı ve kritik vanaların durumunu kayıt altına alın.
• Duman tahliye, basınçlandırma ve alarm entegrasyonunun fonksiyon testlerini uzman ekip ve işletme sorumlularıyla planlayın.
• Ticari mutfakta davlumbaz, egzoz, baca ve gaz güvenliğini birlikte inceleyin; otomatik söndürme şartını yapı özelinde kontrol edin.
• Bakım, arıza, test ve değişiklik kayıtlarını düzenleyin; eksiklikleri sorumlu kişi, gerekli işlem ve takip tarihiyle listeleyin.
• Resmî başvuru, yetkili kontrol ve rapor sürecini ilgili belediye/itfaiye ile teyit edin. Teknik hazırlık bu sürecin yerine geçmez.

Resmî raporu kim düzenler, Kuark hangi aşamada destek verir?

Kanunda tarif edilen kontrol; belediyenin ilgili itfaiye teşkilatı veya itfaiyenin gerekli gördüğü durumda yetkilendirilmiş yangın güvenlik uzmanı tarafından raporlanır. Teknik bir firmadan alınan inceleme veya uygulama hizmeti, bu resmî yetkiyi kendiliğinden sağlamaz.

Kuark Mühendislik’in bu haberdeki hizmet kapsamı, mekanik yangın tesisatının değerlendirilmesi, gerekli projelendirme ve uygulama desteğidir. Resmî periyodik kontrol yapma veya yangın güvenlik raporu düzenleme yetkisi iddiasında bulunulmuyor.

Mevcut hizmetlerimiz kapsamındaki risk ve kullanım analizi, debi-basınç hesabı, pompa-depo koordinasyonu, montaj, test ve işletmeye alma adımlarını yangın tesisatı hizmet sayfasında inceleyebilirsiniz. Proje ve izin ihtiyacı ile diğer disiplinlerin kapsamı keşifte birlikte belirlenir.